Dişlerde Kahverengi Leke Neden Olur?

Dişlerde görülen kahverengi lekeler, hem estetik açıdan rahatsız eden hem de çoğu zaman ağız sağlığıyla ilgili bir problemin habercisi olabilen önemli bir durumdur. Bazı kahverengi lekeler yalnızca yüzeysel bir renklenmeden ibaretken, bazıları çürük başlangıcı, mine yapısı bozukluğu veya ilaç kaynaklı kalıcı bir renklenme olabilir.
Bu nedenle kahverengi lekelerin neden oluştuğunu doğru anlamak, uygun tedaviyi seçmek ve geç kalmadan bir diş hekimine başvurmak büyük önem taşır.

 Bu kapsamlı rehberde dişlerde kahverengi lekelerin neden oluştuğunu, hangi lekelerin tehlikeli olabileceğini, tedavi seçeneklerini ve lekelenmeyi önlemek için dikkat edilmesi gerekenleri tüm detaylarıyla ele alıyoruz.

Dişlerde Kahverengi Leke Problemi Nedir?

Kahverengi lekeler, diş yüzeyinde oluşan renk değişikliklerinin genel adıdır. Bu lekeler, diş minesine dışarıdan tutunan pigmentlerden kaynaklanabileceği gibi dişin iç yapısındaki bir bozulmadan da ileri gelebilir.
Bazı lekeler iyi bir temizlikle geçebilirken, bazıları profesyonel tedavi gerektirir.

Dişlerde lekelenmenin iki ana tipi vardır:

• Yüzeysel (extrinsic) lekeler: Gıdalar, içecekler, sigara, tartar gibi dış kaynaklı nedenlerle oluşur.
  
• İçsel (intrinsic) lekeler: Mine veya dentin yapısının bozulmasıyla ortaya çıkar ve genellikle evde temizlenemez.
  

Lekelerin tipi ve nedeni tedavi yaklaşımını belirler.

Dişlerde Kahverengi Leke Çeşitleri

Her kahverengi leke aynı değildir. Aşağıdaki sınıflandırma, doğru teşhis ve tedavi açısından önemlidir:

1. Yüzeysel Lekeler

Diş yüzeyine tutunan pigmentlerden oluşur. Çay, kahve, şarap, sigara ve tartar en yaygın nedenlerdir.

2. Derin (İçsel) Lekeler

Dişin yapısındaki bozulmadan kaynaklanır.Florozis, tetrasiklin kullanımı veya travmaya bağlı mine bozuklukları bu gruba girer.

3. Yapısal Lekeler

Diş gelişim döneminde yaşanan travmalar, ateşli hastalıklar veya vitamin eksiklikleri kalıcı lekelenmelere yol açabilir.

Dişlerde Kahverengi Leke Neden Olur?

Kahverengi lekelerin ortaya çıkmasına birçok farklı mekanizma yol açabilir. En yaygın nedenleri aşağıda detaylı şekilde açıklıyoruz.

Gıda ve İçecek Kaynaklı Lekeler

Dişlerdeki kahverengi lekelerin en sık nedeni, renklendirici pigment içeren besinlerdir.

Lekeye neden olan başlıca gıdalar:

• Kahve
  
• Çay
  
• Kola ve diğer asitli içecekler
  
• Kırmızı şarap
  
• Çilek, böğürtlen gibi pigmentli meyveler
  
• Baharatlı ve soslu yiyecekler
  

Bu gıdaların içindeki kromojen pigmentler mine yüzeyine yapışarak zamanla gözle görülür bir kahverengileşmeye neden olur. Düzenli fırçalama yapılmazsa lekeler kalıcı hâle gelir.

Sigara ve Tütün Ürünleri

Sigara ve tütün ürünleri dişlerde hızla kahverengi ve sarı renklenmeye yol açar. Tütünün içerdiği katran ve nikotin, mine yüzeyine yapışarak koyu renkli bir tabaka oluşturur.
Sigara kullanımı arttıkça bu tabaka diş taşına dönüşebilir ve temizlikle bile zor çıkan bir yapı haline gelir.

Yetersiz Ağız Hijyeni

Dişlerin yeterli fırçalanmaması veya diş arası temizliğinin ihmal edilmesi plak birikimine yol açar.
Plak, zamanla sertleşerek diş taşına (tartar) dönüşür. Bu tartar, özellikle diş etine yakın bölgelerde kahverengileşebilir.

Yetersiz ağız hijyeni:

• Kahverengi lekelerin oluşumunu hızlandırır
  
• Diş eti hastalıklarına zemin hazırlar
  
• Ağız kokusunu artırır
  

Çürük Başlangıcı

Diş üzerinde görülen küçük kahverengi noktalar çoğu zaman çürüğün habercisidir.
Mine tabakasındaki mineralsizleşme ilk aşamada kahverengi bir gölge şeklinde ortaya çıkar.
Bu durum “erken çürük lezyonu” olarak bilinir ve tedavi edilmezse hızla büyüyerek dentine ilerler.

Erken teşhis edildiğinde yalnızca flor uygulaması veya küçük bir kompozit dolgu ile kolayca tedavi edilebilir.

Florozis (Aşırı Flor Tüketimi)

Çocukluk döneminde aşırı flor alımı mine yüzeyinde beyaz, sarı ve kahverengi lekeler oluşturabilir.
Florozisin nedenleri:

• Florlu suyun aşırı tüketimi
  
• Çocukların diş macununu yutması
  
• Yüksek florlu takviyeler
  

Hafif florozis yüzeysel lekelerde görülürken, ileri florozis dişin yapısında çukurlaşma ve kalıcı kahverengi lekelenmelere yol açabilir.

Yapısal Mine Bozuklukları

Bazı bireylerde dişin yapısal olarak gelişimi tam gerçekleşmez.

Bu durum şu hastalıklarda görülür:

• Amelogenezis imperfekta → Mine oluşumu bozuk
  
• Dentinogenesis imperfecta → Dentin tabakası bozuk
  
• Travma sonrası mine bozukluğu
  

Bu bozukluklar, diş üzerinde kalıcı kahverengi veya sarı çizgiler ve noktalar bırakabilir.

İlaç Kaynaklı Lekeler

Özellikle tetrasiklin grubu antibiyotikler hamilelik döneminde anne tarafından tüketildiğinde, bebeklerde dişlerin gelişim döneminde kalıcı kahverengi lekeler oluşturabilir.
Bu lekeler içsel olduğu için temizlikle geçmez, ancak estetik tedavilerle düzeltilebilir.

Gelişimsel Nedenler

Çocukluk döneminde:

• Yüksek ateşli hastalıklar
  
• Ciddi beslenme eksiklikleri
  
• Travmalar
  

dişin renklenmesine neden olabilir. Bu durum genellikle kalıcıdır.

Eski Metal Dolguların Etkisi

Amalgam dolgular zamanla dişi gri-kahverengi görünecek şekilde renklendirebilir. Metal partiküller diş dokusuna sızarak koyu renk bir görüntü oluşturur.

Yaşa Bağlı Renk Değişimi

Yaş ilerledikçe mine tabakası incelir ve altındaki dentin daha belirgin hâle gelir. Dentin doğal olarak sarı-kahverengi olduğu için zamanla dişlerde kahverengi leke fark edilir.

Dişlerde Kahverengi Lekeler Nasıl Teşhis Edilir?

Lekelerin gerçek nedeni yalnızca klinik muayene ile anlaşılabilir.
Teşhis sırasında:

• Diş taşları kontrol edilir
  
• Çürük başlangıçları aranır
  
• Derin renklenmeler için röntgen alınır
  
• Florozis veya tetrasiklin lekeleri için yapı analizi yapılır
  

Hangi lekelerin yüzeysel olduğu ve hangilerinin kalıcı yapısal bozukluklardan kaynaklandığı bu muayene ile netleşir.

Dişlerde Kahverengi Leke Tedavi Yöntemleri

Lekelerin türüne göre tedavi yöntemi değişir.

Profesyonel Diş Taşı Temizliği ve Polisaj

Çay, kahve ve sigara lekeleri çoğunlukla yüzeysel olduğu için düzenli temizlikle tamamen kaybolur.

Bu işlem:

• Plak ve tartarı temizler
  
• Mine yüzeyini parlatır
  
• Kahverengi lekeleri önemli ölçüde azaltır
  

Özellikle sigara kullanan kişilerde yılda 2 kez yapılması önerilir.

AirFlow (Basınçlı Yüzey Temizliği)

AirFlow cihazı, dişe zarar vermeden basınçlı su ve özel bir toz karışımıyla yüzey lekelerini hızlıca temizler.
Polisaja göre çok daha etkili bir temizlik sağlar.

Diş Beyazlatma (Bleaching)

Hem yüzeysel hem de içsel lekelerde etkili bir estetik çözümdür.

Beyazlatma iki şekilde yapılır:

• Ofis tipi beyazlatma: Klinik ortamında, yüksek etki
  
• Ev tipi beyazlatma: Özel plaklarla daha yavaş ama kalıcı sonuç
  

Tetrasiklin ve florozis gibi derin renklenmelerde kısmen etkilidir.

Kompozit Dolgu veya Bonding

Çürük başlangıcı veya mine yapısındaki bozukluklar kahverengi lekelerin nedeni ise kompozit dolgular sayesinde hem görünüm hem fonksiyon düzeltilir.

Bonding uygulaması ile:

• Kahverengi çizgiler
  
• Nokta lekeler
  
• Mine kusurları
  

estetik olarak kapatılabilir.

Lamine Kaplamalar (Porselen Veneer)

Derin ve kalıcı lekelerde en etkili çözümdür.

Özellikle:

• Tetrasiklin lekeleri
  
• İleri florozis
  
• Yapısal mine bozuklukları
  
• Geniş renk değişimleri
  

lamine kaplamalarla estetik olarak mükemmel şekilde düzeltilebilir.

Metal Dolguların Değiştirilmesi

Amalgam dolguların neden olduğu kahverengi lekeler ancak dolgunun çıkarılıp kompozit dolgu ile değiştirilmesiyle kaybolur.

Dişlerde Kahverengi Leke Evde Geçer mi?

Evde uygulanacak yöntemlerin etkisi sınırlıdır.

Geçebilecek lekeler:

• Çay, kahve ve yüzeysel gıda lekeleri
  
• Hafif plak birikimleri
  

Geçmeyecek lekeler:

• Florozis
  
• Tetrasiklin lekesi
  
• Çürük kaynaklı kahverengi noktalar
  
• Mine bozuklukları
  

Evde beyazlatıcı macunlar, yalnızca yüzeysel lekeleri hafifletir; kalıcı lekelerde etkisi yoktur.

Dişlerde Kahverengi Leke Oluşumunu Önlemek İçin Öneriler

• Günde 2 kez düzenli fırçalama
  
• Diş ipi ve ara yüz fırçası kullanımı
  
• Çay, kahve ve kırmızı şarap tüketiminden sonra su içmek
  
• Sigara ve tütün ürünlerini bırakmak
  
• Aşırı asitli içecek tüketiminden kaçınmak
  
• Düzenli diş taşı temizliği yaptırmak
  
• Çocuklarda flor takviyesini hekim kontrolünde kullanmak
  

Dişlerde Kahverengi Lekeler Her Zaman Zararlı mıdır?

Her kahverengi leke çürük anlamına gelmez.
Ancak:

• Çürük başlangıcı
  
• Yapısal bozukluk
  
• Florozis
  
• Tetrasiklin lekesi
  

gibi durumlar, estetik kayıpların yanında diş sağlığını da olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle kahverengi lekelerin kaynağının mutlaka belirlenmesi gerekir.

Kostü Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nde Kahverengi Leke Tedavisi

Merkezimizde kahverengi leke tedavisinde şu uygulamalar yapılmaktadır:

• AirFlow ve polisaj
  
• Profesyonel diş beyazlatma
  
• Kompozit estetik dolgu
  
• Bonding uygulamaları
  
• Lamine kaplamalar
  
• Eski metal dolguların yenilenmesi
  
• Çocuklarda florozis yönetimi
  

Her hasta için lekenin kaynağına göre kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur.

Dişlerde kahverengi lekeler yalnızca estetik bir sorun değil, bazen diş sağlığının bozulduğunun erken bir işaretidir.
Lekenin nedeni doğru şekilde tespit edildiğinde hem görünüm hem de sağlık açısından mükemmel sonuçlar elde etmek mümkündür.

• Yüzeysel lekeler profesyonel temizlikle
  
• İçsel lekeler beyazlatma veya estetik uygulamalarla
  
• Yapısal bozukluklar ise lamine gibi gelişmiş yöntemlerle
  

başarıyla tedavi edilebilir. Diş sağlığınız ve estetik gülüşünüz için kahverengi lekeleri ihmal etmeyin; erken müdahale her zaman daha hızlı ve kolay çözüm sağlar.